Als zzp'er heb je de afgelopen jaren waarschijnlijk met een schuin oog naar Den Haag gekeken. De onzekerheid rondom de Wet DBA, de VBAR en schijnzelfstandigheid maakte het lastig om vooruit te plannen. Maar begin maart 2026 kwam minister Thierry Aartsen met een verrassende koerswijziging. De omstreden VBAR gaat (grotendeels) van tafel en daarvoor in de plaats komt de Zelfstandigenwet. Wat betekent dat concreet voor jou?
Wat was er mis met de VBAR?
De VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden) was bedoeld om duidelijkheid te scheppen over wie wel en wie geen zzp'er is. In de praktijk zorgde het verduidelijkingsdeel juist voor méér verwarring. Opdrachtgevers werden bang om zzp'ers in te huren, en zzp'ers wisten niet meer waar ze aan toe waren.
Grote organisaties als ZZP Nederland en de Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN) lobbyden al maanden tegen de wet. Hun belangrijkste bezwaar: de VBAR keek vooral naar kenmerken van een dienstverband in plaats van naar ondernemerschap. Daardoor voelden veel echte ondernemers zich in het beklaagdenbankje gezet.
De Zelfstandigenwet draait het om
Minister Aartsen pakt het fundamenteel anders aan. In plaats van te zoeken naar kenmerken van een dienstverband, kijkt de Zelfstandigenwet naar of iemand zich in de praktijk gedraagt als ondernemer. Denk aan meerdere opdrachtgevers, eigen acquisitie, investeren in je bedrijf en het lopen van ondernemersrisico.
Het uitgangspunt wordt "ondernemerschap, tenzij" in plaats van "dienstverband, tenzij". Dat klinkt misschien als een subtiel verschil, maar het is een compleet andere benadering. Je hoeft niet meer te bewijzen dat je géén werknemer bent. De bewijslast verschuift.
De Zelfstandigenwet is overigens geen solo-actie van de VVD. Aartsen ontwikkelde het initiatiefwetsvoorstel samen met D66, CDA en SGP, wat breed politiek draagvlak geeft.
Het rechtsvermoeden bij een laag tarief
Eén onderdeel van de VBAR blijft wél overeind en wordt zelfs versneld ingevoerd: het rechtsvermoeden van werknemerschap bij lage tarieven. Verdien je als zzp'er minder dan 38 euro per uur? Dan wordt vermoed dat je eigenlijk in loondienst werkt.
Dit betekent niet dat je automatisch werknemer wordt. Maar de bewijslast wordt omgekeerd: niet jij, maar je opdrachtgever moet aantonen dat er sprake is van echte zelfstandigheid. Voor zzp'ers die ruim boven dit tarief zitten, verandert er in de praktijk weinig.
De grens van 38 euro is gebaseerd op onderzoek naar wat een vergelijkbare werknemer zou kosten, inclusief werkgeverslasten. Het idee erachter is simpel: als je minder verdient dan wat een werknemer kost, is de kans groot dat je eigenlijk onder vergelijkbare omstandigheden werkt.
De zelfstandigenaftrek is gehalveerd
Naast de nieuwe wetgeving is er nog een verandering die je portemonnee direct raakt. De zelfstandigenaftrek is per 1 januari 2026 gedaald van 2.470 euro naar 1.200 euro. Dat is een daling van meer dan 51 procent.
In combinatie met de al eerder aangekondigde afbouw betekent dit dat je netto minder overhoudt. De startersaftrek van 2.123 euro blijft voorlopig wel bestaan, maar ook die staat op de nominatie om verder te dalen. Zorg dat je je aftrekposten voor 2026 goed in kaart brengt, want elke euro telt.
Handhaving wordt strenger, maar met nuance
De Belastingdienst handhaaft sinds 2025 weer actief op schijnzelfstandigheid. In 2026 gaat dat door, maar het kabinet kiest voor een "zachte landing". In de praktijk betekent dit dat er bij een eerste constatering vaak een waarschuwing volgt in plaats van direct een boete.
Maar let op: bij bewuste schijnzelfstandigheid of grove nalatigheid kunnen er wél strafrechtelijke sancties volgen. De Belastingdienst kan naheffingen opleggen aan opdrachtgevers, en in het ergste geval komen er boetes bovenop. Voor de zorg, waar veel zzp'ers actief zijn, geldt voorlopig nog een soepeler regime.
Morgen is het de Dag van de ZZP'er
Toevallig vindt morgen, 11 april 2026, de dertiende editie van de Dag van de ZZP'er plaats in Hart van Holland in Nijkerk. Het is hét jaarlijkse evenement waar zelfstandig ondernemers samenkomen voor keynotes, zzp-talks en netwerken.
Op het programma staan onder andere sessies over slimmer ondernemen, sales vanuit je hart en natuurlijk de laatste stand van zaken rondom de wetgeving. Directeur Harry Kuiper van ZZP Nederland opent het evenement. Als je er niet bij kunt zijn, houd dan de socials in de gaten voor updates.
Wat moet je nu doen?
De Zelfstandigenwet wordt naar verwachting per 1 januari 2027 ingevoerd. Tot die tijd verandert er juridisch nog niet zo veel, maar je kunt je al wel voorbereiden:
- Check je uurtarief. Zit je onder de 38 euro? Dan word je extra kwetsbaar onder het rechtsvermoeden. Overweeg je tarieven te herzien.
- Documenteer je ondernemerschap. Werk voor meerdere opdrachtgevers, investeer in je bedrijf, houd een zakelijke administratie bij. Hoe meer je kunt aantonen dat je ondernemer bent, hoe sterker je positie.
- Pas je financiële planning aan. Met de lagere zelfstandigenaftrek en mogelijk hogere belastingdruk is het slim om nu al te kijken naar je winstprognose voor 2026.
- Blijf op de hoogte. De Zelfstandigenwet moet nog door de Tweede en Eerste Kamer. Er kan nog van alles veranderen. Volg bronnen als ZZP Nederland en ZiPconomy voor de laatste updates.
De richting is duidelijk: het kabinet wil échte ondernemers beschermen en schijnzelfstandigheid aanpakken. Of de Zelfstandigenwet dat gaat waarmaken, moet nog blijken. Maar voor het eerst in jaren lijkt er een wet te komen die niet tégen, maar mét zzp'ers is geschreven.